|
İki kelime üzerine yaptığım etimoloji (kökenbilim) çalışması... TERBİYE Konuşurken ya da yazarken kullandığımız kelimeler, “anlam genişlemesiyle” bambaşka biçimlere girebilmekte, bambaşka anlamlara bürünebilmektedirler. Bir başka söyleyişle: Bazı kelimelerin dilimize girmesiyle “büründüğü anlamı” yanında, bir de kendi dilindeki “kök anlamı” vardır (bu durum, genellikle el kökenli kelimelerde görülür). Her zaman ayrımına varamamakla beraber, kelimenin her iki anlamını kullandığımız da olur zaman zaman... Sözgelimi, “terbiye” kelimesi bunlardan biridir. Dilimizde, “terbiye” kelimesini eğitim, görgü, alıştırma (idman, antrenman), iyileştirme vb. anlamlarda kullandığımız gibi: terbiyeli adam, terbiyeli çocuk vb. sıfat tamlamalarında da kullanırız. Oysa, Arapça “rübüv” kökünden gelen (“Râb” da aynı köktendir) bu kelime, kendi dilinde: beslenme, büyütme, geliştirme ve sulayıp yetiştirme gibi anlamlarla yüklüdür. Sanırım, üzerine iki de yumurta kırarak, yemeğin “terbiye” edildiğini bilmeyenimiz yoktur! Mesela, “Terbiyeli Köfte”. Bu yemek acaba eğitimli, görgülü, antrenmanlı (!) bir yemek midir; yoksa, kendi dilindeki kök anlamıyla mı kullanılmaktadır yıllardan beri annelerimiz tarafından?.. Bence ikincisi; çünkü, yumurta ya da limon ile bir yemeği terbiyelemek, onu -bir anlamda- geliştirmek ve zengin bir hale getirmek demektir. Gördüğünüz gibi, dil konusunda da anne-babalardan öğrenecek daha çok şey var. Bu kaynağı iyi değerlendirelim! TAKTİR-TAKDİR Başlıktaki kelimeler, imlanın (“yazım”ın) ne denli önemli olduğuna işaret eden harika bir örnek sergilemektedir. Özellikle, “Bir harfi yanlış yazsam ne değişir!” diyenler, bu yazıyı dikkatle okumalılar. Bir harfi yanlış yazmak, her zaman önemli olmayabilir; ama bu gibi durumlarda... Aman dikkat! Köken itibarıyla Arapça bir kelime olan “takdir”: “beğenme”, “değer biçme”, “önemini-değerini anlama” ve “Allah’ın olmasını istediği şeyler” gibi anlamlarla yüklüdür. “Taktir” ise, köken olarak gene Arapça olmakla beraber: “damla damla akıtma”, “imbikten çekme” vb. anlamlara gelmektedir (günümüz Türkçesindeki karşılığı, “damıtma”; Fransızcası, “distillation”). Kelimeler harflerle inşa edildiği/kurulduğu için, kelimelere ilave edilen her harf (ya da ek), başka başka anlam denizlerine sürükler bizi. İşte bu sebeple, “Bir harfi yanlış yazsam ne çıkar bundan!” denmemelidir. Mesela, beni -ya da yazılarımı- “takdir” ederseniz pek sevinir ve hatta pek de kıvanırım; ama “taktir” ederseniz, inanın ne yapacağımı şaşırırım!
» 7 Yorumlar
1"Rakıyı"
de Cumartesi, 05 Temmuz 2008 10:04
Değerli KIRAR,
Kolestrol sorunum tavan yaptığına göre; rakı yı taktirle tüketmeli ve Allah 'ın beni islah ( takdir ) etmesini beklemeliyim, değil mi ?..
Saygım ve dostluğumla
2"Yiğittop"
de Cumartesi, 05 Temmuz 2008 10:59
Kemal bey,
Yazılarınız çok güzel. Sürekli zevkle okuyorum.
Selamlar
Bülent
3"okumak"
de Cumartesi, 05 Temmuz 2008 19:00
merhaba kemal abi ben semih belcikadan tek kelime ile harika yazilarin devamini dilerim.
4"Anlamlar degisirse....."
de Pazar, 06 Temmuz 2008 11:07
Ustadim, Turkce yazilimi olmayan bir bilgisayara yorum yazarsak kelimelerdeki anlam degisiklikleri kac mana ifade eder acaba. Kusura bakma bu defalik boyle olsun. Eline saglik, yine her zaman oldugu gibi egitmenlik had safhada. Saygilar
5"Guzel Turkcemizi Kullanma"
de Pazartesi, 07 Temmuz 2008 09:56
Yazilarini buyuk bir keyifle okuyorum.Kalemine ve yuregine saglik desem , acaba yanlismi ifade ediyorum.
Sevgiyle kal
Kamil
6"yorumları okuyor musunuz?"
de Çarşamba, 23 Temmuz 2008 13:44
Sevgili Kemal kardeşim,
Yazılarını hem bu siteden hem de yurt dışında yazdığın sitelerden sürekli takip ediyorum. Kalemine sağlık; ancak ben yine de bir konuda merakımı gidermek için soruyorum: Sen burada yazılan yorumları oluyor ve kimler yorum yazıyor diye meraklanıyor musun?
Sevgi ve selamlarımla,
Şerif
7"Elbette!.."
de Cuma, 25 Temmuz 2008 08:57
Yazılarıma yapılan olumlu-olumsuz tüm yorumları elbette okuyorum. Hatta, gerek dil gerekse düşünce ikliminin limanlarına beni bu yorumlar ulaştırıyor, bile diyebilirim.
Hoş kalın...
Kemal KIRAR
» Yorumu Gönder
|
Kemal KIRAR 
